Een notaris is iemand die je misschien pas tegenkomt op grote momenten in je leven, zoals het kopen van een huis of het regelen van een erfenis. Toch speelt deze juridische professional een veel bredere rol dan de meeste mensen denken. Een notarieel ambtenaar is aangesteld door de overheid en geeft officieel gewicht aan belangrijke afspraken en documenten. Wat hij of zij vastlegt, heeft dezelfde rechtskracht als een rechterlijke uitspraak. Dat maakt dit beroep uniek binnen het rechtssysteem.
De taken van een notarieel ambtenaar
Veel mensen weten niet precies wat een notaris allemaal doet. Het bekendste onderdeel is het verlijden van akten, wat betekent dat officiële documenten juridisch bindend worden gemaakt. Denk aan een verkoopakte bij de aankoop van een woning, een huwelijkscontract of een testament. Naast het opstellen van die documenten geeft de notarieel ambtenaar ook advies. Hij of zij legt uit wat de gevolgen zijn van bepaalde keuzes, zodat je goed geïnformeerd beslist. Mensen die een schenking willen doen of een vennootschap willen oprichten, kunnen ook bij dit kantoor terecht. De rol is dus zowel juridisch als begeleidend.
Wanneer schakel je een notaris in
Er zijn situaties waarbij je wettelijk verplicht bent een beroep te doen op een notarieel kantoor. De aankoop van onroerend goed is het duidelijkste voorbeeld. Zonder de tussenkomst van deze ambtenaar kan een vastgoedtransactie in België niet worden afgerond. Ook bij een nalatenschap, een erfenis dus, komt vaak een notarieel kantoor aan te pas. De verdeling van bezittingen na een overlijden gaat gepaard met veel juridische vragen en soms ook met familiale spanningen. Een ervaren professional kan dan rust brengen en helpen zoeken naar een eerlijke verdeling. Daarnaast zijn er situaties waarbij het niet verplicht is, maar toch sterk aangeraden, zoals bij het opstellen van een samenlevingscontract of het regelen van een schenking aan kinderen.
Kosten en tarieven bij een notariskantoor
Een veelgestelde vraag gaat over de kosten. De tarieven van een notariskantoor zijn in België grotendeels vastgelegd door de wet. Dat betekent dat je bij het ene kantoor niet meer of minder betaalt dan bij het andere voor dezelfde dienst. Bij de aankoop van een woning worden de notariskosten berekend op basis van de aankoopprijs. Ze omvatten het honorarium van de ambtenaar zelf, maar ook registratierechten en administratieve kosten. Bij een woning van gemiddelde waarde lopen die kosten al snel op tot een paar duizend euro. Het is slim om hier vooraf rekening mee te houden in je budget. Voor kleinere diensten, zoals een adviesgesprek of een simpelere akte, liggen de kosten een stuk lager.
Een notariskantoor kiezen in jouw buurt
In België zijn er honderden notariskantoren verspreid over het hele land. Je bent vrij om zelf te kiezen bij welk kantoor je terechtgaat. Dat geldt ook bij de aankoop van een woning: zowel koper als verkoper mogen hun eigen voorkeur aangeven. In steden als Tongeren zijn er meerdere kantoren actief die particulieren en bedrijven begeleiden bij uiteenlopende juridische vraagstukken. Het is verstandig om vooraf na te gaan of het kantoor ervaring heeft met jouw specifieke situatie. Een kantoor dat veel werkt rond vastgoed heeft andere expertise dan een kantoor dat zich toelegt op familierechtelijke kwesties. Een eerste afspraak dient vaak als oriëntatiegesprek, waarbij je kunt voelen of de samenwerking prettig aanvoelt.
Veelgestelde vragen
Is een notaris verplicht bij elke vastgoedtransactie in België?
Ja, bij de aankoop van onroerend goed in België is de tussenkomst van een notarieel ambtenaar wettelijk verplicht. Zonder een notariële akte kan de eigendomsoverdracht niet officieel worden geregistreerd.
Kan ik een notariskantoor kiezen dat niet in mijn gemeente ligt?
Je bent volledig vrij om een notariskantoor te kiezen, ook als dat niet in jouw gemeente is gevestigd. Er is geen wettelijke verplichting om een kantoor in de buurt te nemen, al kan nabijheid praktisch zijn bij meerdere afspraken.
Wat is het verschil tussen een testament en een notariële akte?
Een testament is een document waarin je vastlegt wat er met je bezittingen moet gebeuren na je overlijden. Een notariële akte is een breder begrip en omvat elk officieel document dat door een notarieel ambtenaar is opgesteld en ondertekend. Een testament kan, maar hoeft niet altijd, notarieel te zijn.
Betaal je als koper en verkoper allebei notariskosten?
Bij een vastgoedverkoop betaalt in de meeste gevallen de koper de notariskosten. Als beide partijen een eigen notarieel kantoor kiezen, worden de kosten verdeeld zonder dat het totaalbedrag voor de koper stijgt. De notarissen verdelen het honorarium dan onderling.
